Waarom is een klerikale vechtpartij in de Geboortekerk (Bethlehem) wereldnieuws?

Niet echt nodig om een linkje naar het filmpje bij te voegen: elke zichzelf respecterende nieuwssite heeft op dit moment een filmpje met de monikken die elkaar vandaag in de Geboortekerk met bezems te lijf gingen. Mediageniek, dat zeker. Goed getimed, dat ook, zo in de rustige dagen tussen Kerst en Oud en Nieuw. Maar nieuws?

Schermutselingen als deze komen regelmatig voor, en halen de laatste jaren ook bijna altijd de pers, inclusief vermakelijke filmpjes. Ergens ook wel logisch: de spanning tussen het ‘vrede op aarde’ dat een paar dagen geleden nog in de katholieke vleugel van de kerk gezongen werd, en de vechtende ‘mannen van god’ die de schoonmaak uit de hand laten lopen is genoeg om het nieuws te halen: het bevestigt de vooroordelen over immer kibbelende christenen, die hun meningsverschillen niet eens op de een van de heiligste christelijke plaatsen opzij kunnen zetten. Gelukkig, denken sommigen, misschien, ze zijn net als wij. Dat laatste is inderdaad het eerste dat bedacht moet worden, voor de heilige verontwaardiging losbarst. Ja, die Armeense en Grieks-Orthodoxen monikken zijn niet veel anders dan wij, die woest kunnen worden als de buurman z’n vuil onze kant op veegt, als de nieuwe schutting net een paar centimeter verder op onze grond komt te staan, als de buurvrouw net iets te veel afknipt van onze prachtige boom die, inderdaad, ook een beetje in de tuin van buren hangt. Zoals ik leerde uit het prachtige boek van Raymond Cohen over de Heilige Grafkerk in Jeruzalem (al vaker op deze plaats aangehaald), gaat het bij deze vechtpartijen vooral om grensschermutselingen: kleine botsingen die de status quo bevestigen, de ‘Status Quo’ tussen de christelijke religieuze gemeenschappen in Palestina sinds de Krimoorlog die de precieze grenzen van het territorium van deze gemeenschappen in de betreffende kerken afbakent.

Hoewel het overgrote deel van het jaar de drie grootste kerkgemeenschappen, de Grieks-Orthodoxe, de Roomskatholieke en de Armeens Apostolische Kerk broederlijk met elkaar omgaan, is de vrede fragiel. Dit is in het bijzonder het geval in de twee kerken die door deze christenen als de allerheiligste op aarde worden gezien: de Heilige Grafkerk in Jeruzalem en de Geboortekerk in Bethlehem. Elke kerkgemeenschap beheert een heel precies afgebakend stuk in deze twee kerken, een afbakening die door de verschillende heersers over deze gebieden (Osmanen, Britten, Jordaniërs, Israëliërs en Palestijnen) nauwgezet is gehandhaafd. Iedereen had eigenlijk meer gewild, zou nog steeds meer willen hebben, maar nu gaat het er vooral om niets te verliezen, zeker niet aan een van de andere kerken. En verliezen kan op z’n minst op twee manieren: door restauraties te betalen, ook van gedeelten die niet strict tot het eigen gebied behoren (als je eenmaal meebetaald hebt, is dat stuk ook van jou), of, door het schoon te maken. Het bezemgevecht is dus geen toevalligheid: als een van de priesters per ongeluk-expres net een stukje te ver meenam, kan dat als een verregaande eigendomsclaim worden opgevat. Gezien de opwinding zal er vanmiddag wel zoiets gebeurd zijn. De rituele schoonmaak voor het orthodoxe kerstfeest is blijkbaar een geschikt moment voor dit soort schermutselingen. Gezien de camera’s en de parate politie in de kerk (meestal staan ze buiten te kletsen) kwam het ook niet geheel onverwachts – wat dat betreft was het wrschl groter nieuws geweest als er niets gebeurd was.

Op de achtergrond speelt nog iets anders, namelijk de net in gang gezette restauratie van de Geboortekerk. Deze wordt, precies om nieuwe eigendomsclaims te voorkomen, zoveel mogelijk betaald door de Palestijnse authoriteit. Het kan niet anders dan dat zo’n majeure verbouwing (die vooral het lekkende dak betreft – besef hoe ingewikkeld dat is ivm de gebruiksrechten) allerlei onzekerheid over de grensafspraken in de kerk met zich meebrengt. Wat gaat er veranderen, wie gaat wat betalen, en wat betekent dat voor de eigen aanwezigheid in deze meest heilige kerk? Ik stel me zo voor dat de veelal jonge monikken waarschijnlijk wel in de mood waren voor een robbertje vechten. Wat de aanleiding dit jaar precies was, blijkt niet uit de filmpjes. Misschien gaan we dat nog horen, maar waarschijnlijk niet. Dat het een onbenullige aanleiding was, is wel zeker. Dat het iets zegt over de uiterst complexe interkerkelijke verhoudingen, vooral als het gaat om de materiële aanwezigheid op de Heilige Plaatsen, leidt geen twijfel. En het zou zo maar kunnen dat het kwajongens zijn (ook al zijn ze ook priester of monnik) die het vuurtje van de rivaliteit gelegitimeerd een beetje opstoken, om zo de besprekingen over de restauratie weer een boost te geven en iedereen weer scherp te krijgen voor een nieuwe ronde van uiterst complexe onderhandelingen.

Be Sociable, Share!
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply